Ważne wydarzenia

19 czerwca 2024 r. odbyło się spotkanie międzyresortowego zespołu ds. Odry w siedzibie Rządowego Centrum Bezpieczeństwa (RCB).

Zespół prowadzi cotygodniowe narady w celu zarządzania kryzysowego i analizy możliwych rozwiązań systemowych.

W skład międzyresortowego Zespołu do Spraw Przeciwdziałania Sytuacjom Kryzysowym i Zagrożeniom Środowiskowym na rzece Odrze wchodzą resorty: klimatu i środowiska, infrastruktury, przemysłu, aktywów państwowych, rolnictwa oraz spraw wewnętrznych, we współpracy z Rządowym Centrum Bezpieczeństwa.

– Aktualnie ryzyko wystąpienia toksycznych zakwitów dotyczy nie tylko samego nurtu rzeki Odry, ale przede wszystkim marin, kanałów, starorzeczy i zbiorników wodnych połączonych z rzeką.

– Wspólnie z resortami infrastruktury i przemysłu uruchomiono aktywny model hydrologiczny, który umożliwia prognozowanie sytuacji na rzece i zarządzanie zrzutami przemysłowymi.

– Monitoring automatyczny został rozszerzony z 9 do 30 punktów na Odrze i Kanale Gliwickim, co pozwoli na lepsze monitorowanie jakości wody.

– Trwają analizy dotyczące inwestycji związanych z odsalaniem wód kopalnianych oraz zwiększeniem retencji, co ma na celu poprawę stanu środowiska wodnego.

– MKiŚ skupia się nie tylko na działaniach kryzysowych, ale także na działaniach systemowych, takich jak wprowadzenie ułatwień dla inwestycji infrastrukturalnych odsalających wody pokopalniane oraz urealnienie stawek opłat za zrzuty chlorków i siarczanów w znowelizowanej specustawie odrzańskiej.

Monitoring środowiska w zakresie rzek i kanałów

Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi regularny monitoring stanu rzek, w tym Odry, oraz Kanalu Gliwickiego, we współpracy z eksperckimi instytucjami takimi jak Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska oraz Instytut Ochrony Środowiska. Celem monitoringu jest analiza zagrożeń związanych z występowaniem „złotej algi” oraz potencjalne zakwity tego organizmu.

Wyniki analiz są przekazywane organom odpowiedzialnym za zarządzanie wodami, takim jak Wody Polskie, Ministerstwo Infrastruktury, Ministerstwo Przemysłu, MSWiA, RCB oraz służby wojewodów z pięciu nadodrzańskich województw, w celu podejmowania działań bieżących i kryzysowych.

Dynamiczny model hydrologiczny opracowany i uruchomiony przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej umożliwia prognozowanie sytuacji na rzece Odrze z 3-7 dniowym wyprzedzeniem oraz odpowiednie zarządzanie zrzutami przemysłowymi.

– System monitoringu automatycznego jest stale rozwijany i ulepszany. W kwietniu 2024 roku został rozbudowany z 9 do 30 czujników. Aktualne dane są udostępniane na stronie: https://www.gov.pl/web/odra

– Zespołowi międzyresortowemu w trybie kryzysowym nadal odbywają się cotygodniowe posiedzenia. Na podstawie analizy aktualnej sytuacji na Odrze, zespół wydaje odpowiednie rekomendacje dla służb.

Sytuacja bieżąca

– W maju i czerwcu 2024 r. poziom wody w rzece Odrze był znacznie niższy niż w analogicznym okresie w 2023 r. Warunki hydrologiczne są zbliżone do tych z 2022 roku, gdy doszło do katastrofy ekologicznej, z powodu rozwijającej się „złotej algi” i śnięcia ryb.

Aktualnie ryzyko wystąpienia toksycznych zakwitów dotyczy głównie marin, kanałów, starorzeczy i zbiorników wodnych połączonych z rzeką Odrą, a nie samej rzeki. W pierwszych dniach czerwca wezbranie rzeki spowodowało, że skażona „złotą algą” woda dostała się do tych zbiorników.

Monitoring i współpraca pomiędzy instytucjami centralnymi i regionalnymi są niezbędne do śledzenia sytuacji na Odrze, w marinach, kanałach, starorzeczach i zbiornikach wodnych powiązanych z rzeką.

Obecnie zespoły Instytutu Ochrony Środowiska prowadzą badania zagrożonych zbiorników wodnych pod kątem obecności „złotej algi”.

Od początku maja dla Odry obowiązuje I stopień zagrożenia według procedury monitoringu Centralnego Laboratorium Badawczego GIOŚ. Dotychczas nie odnotowano śnięcia ryb w rzece. Inspekcje środowiskowe i wojewódzkie wydziały bezpieczeństwa i zarządzania kryzysowego stale monitorują sytuację w terenie.

Według badań laboratoryjnych przeprowadzonych w maju 2024 r., woda Odry nie wykazała obecności toksyn lub zawierała jedynie śladowe ilości. Najwyższe stężenie toksyn „złotej algi” oraz liczebność glonu stwierdzono w wodach przystani w Nietkowie, gdzie w czerwcu 2024 r. zaobserwowano śnięte ryby.

– Obecnie największa liczba „złotych alg” w Odrze występuje w Bytomiu Odrzańskim, Słubicach i Widuchowej. Jednakże obserwowany trend wskazuje na znaczący spadek populacji w nurcie rzeki, gdzie liczba alg spadła poniżej stopnia ostrzegawczego. W Kanale Gliwickim obserwuje się zanikanie „złotej algi”. Warto zauważyć, że „złota alga”, która występuje w Odrze, pochodzi z Kanału Gliwickiego, gdzie liczba alg przekroczyła III stopień zagrożenia w maju.

W czerwcu na obszarze województwa lubuskiego i zachodniopomorskiego, takich jak przystań Nietków, marina w Głogowie oraz okolice Bielinka, doszło do masowego obumierania ryb spowodowanego toksycznymi zakwitami „złotej algi”.

W związku z dynamiczną sytuacją, od marca 2024 roku Zespół Zarządzania Kryzysowego MKiŚ regularnie wydawał rekomendacje dla służb na podstawie monitoringu GIOŚ. Jednak od 19 czerwca 2024 r. przeszedł on na formułę cotygodniowych spotkań Zespołu Międzyresortowego, składającego się z resortów klimatu i środowiska, infrastruktury, przemysłu, aktywów państwowych, rolnictwa i spraw wewnętrznych.

Aktualnie resort infrastruktury zajmuje się opracowaniem kompleksowych działań mających na celu ochronę rzeki Odry, włącznie z planowanymi zmianami przepisów dotyczących pozwoleń wodno-prawnych dla zakładów przemysłowych.

– Wody Polskie, główny podmiot odpowiedzialny za gospodarowanie wodami w Polsce, zajmują się przeglądem pozwoleń wodno-prawnych oraz wdrażaniem rekomendacji zespołów zarządzania kryzysowego. Więcej informacji można znaleźć na stronie: https://www.gov.pl/web/wody-polskie/wody-polskie-aktywnie-przeciwdzialaja-zanieczyszczaniu-odry-i-namnazaniu-zlotej-algi.

Sytuacja jest dynamiczna i może ulegać zmianom w zależności od warunków pogodowych i hydrologicznych.

Perspektywy na przyszłe sezony

Eksperci podkreślają, że toksyczne zakwity „złotej algi” będą nadal występować w kolejnych sezonach wiosenno-letnich.

„Złota alga” to jednokomórkowy glon, który należy do gatunków inwazyjnych. Jest słabo poznany przez naukowców, którzy nie są w stanie precyzyjnie określić, kiedy i w jakich warunkach dochodzi do wytwarzania przez algę śmiertelnej dla ryb toksyny. Głównym zagrożeniem jest wytwarzanie toksyn przez glony.

Podwyższone zasolenie rzeki, spowodowane zrzutem wód dołowych przez zakłady górnicze, sprzyja występowaniu glonu. Obecnie głównym źródłem „złotej algi” jest Kanał Gliwicki, który działa jako inkubator, umożliwiając rozprzestrzenienie się algi do rzeki Odry.

Aby zapobiec występowaniu toksycznych zakwitu „złotej algi” w Kanale Gliwickim i Odrze, konieczne jest wprowadzenie systemowych rozwiązań mających na celu zmniejszenie zasolenia wód.

Obecnie międzyresortowy zespół analizuje różne rozwiązania systemowe, w tym działania mające na celu trwałe obniżenie zasolenia wód rzeki Odry, takie jak odsalanie wód kopalnianych przez zakłady wydobywcze oraz zwiększanie możliwości retencyjnych. Ministerstwo Klimatu i Środowiska dąży do wprowadzenia ułatwień dla inwestycji mających na celu budowę infrastruktury odsalającej wody pokopalniane.

– Kierownictwo Ministerstwa Klimatu i Środowiska prowadzi rozmowy z zarządami spółek górniczych w celu opracowania i realizacji długoterminowych działań. Spółka KGHM planuje zainwestować 1 mld złotych w system odsalania, decyzja inwestycyjna ma zostać podjęta w tym roku.

Naukowe działania eksperckie

Zespoły naukowe z Uniwersytetu Gdańskiego w Polsce stworzyły wzorzec do badania toksyny „złotej algi” w komórkach glonu i w wodzie. Badanie to jest wykorzystywane do oceny ryzyka wystąpienia toksycznego zakwitu i masowych śnięć ryb.

Utworzono Grupę Roboczą z partnerami społecznymi i NGO, która służy jako platforma dialogu pomiędzy głównymi interesariuszami w kwestii bezpieczeństwa ekologicznego Odry. Wyniki prac Grupy będą stanowić wsparcie merytoryczne dla działań Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Ministerstwo również współpracuje z sektorem społecznym w celu opracowania długofalowych rozwiązań mających na celu poprawę stanu ekologicznego Odry.

– MKiŚ nadzoruje badania przeprowadzane przez Instytut Ochrony Środowiska, obejmujące toksyczność i metody ograniczenia zakwitów „złotej algi”. Testy z użyciem siarczanu amonu oraz preparatu na bazie krzemionki wapiennej oraz wody utlenionej przeprowadzone w Kanale Gliwickim oraz Nietkowie w maju i czerwcu 2024 r. mają na celu określenie skuteczności tych metod w obniżeniu toksyczności i liczebności „złotej algi”. Badania terenowe są przygotowywane, a testy są konieczne w kontekście ewentualnych działań kryzysowych.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska utrzymuje regularny kontakt z władzami Czech i Niemiec, aby na bieżąco wymieniać informacje dotyczące sytuacji na granicznej rzece i analizować optymalne rozwiązania dotyczące bezpieczeństwa ekologicznego.

Informujemy, że komunikaty publikowane w serwisie PAP są prezentowane w formie oryginalnej, bez wprowadzania przez PAP SA jakichkolwiek zmian w ich treści. Nadawca komunikatu ponosi odpowiedzialność za jego treść zgodnie z postanowieniami art. 42 ust. 2 ustawy prawo prasowe. (PAP)

Wiadomości dystrybuowane przez: pap-mediaroom.pl

Scenariusz PEP 2040 zapewnia elastyczne i zrównoważone kierunki rozwoju polityki energetycznej Polski w ciągu najbliższych 20 lat. Poprzez precyzyjne określenie czterech filarów, umożliwia on podjęcie konkretnych działań w celu przyspieszenia sprawiedliwej transformacji, budowy zeroemisyjnego systemu energetycznego, poprawy jakości powietrza oraz zwiększenia suwerenności energetycznej, a tym samym zapewnienia zdrowszego środowiska dla obecnych i przyszłych pokoleń.

Kryzys w Ukrainie skłonił nas do głębszej refleksji na temat znaczenia suwerenności energetycznej. Dzięki analizom i prognozom wykonanym w tej sprawie, możemy wyciągnąć wnioski, które pozwolą nam na skuteczne wzmocnienie jednych z obszarów PEP 2040. Przemiany energetyczne powinny zapewnić nie tylko spokój w zakresie dostaw energii, ale również przyczynić się do stopniowej dekarbonizacji wytwarzania energii elektrycznej – powiedziała minister Anna Moskwa.

Suwerenność energetyczna to bardzo ważny aspekt, który polega na wykorzystaniu różnorodnych źródeł energii, własnych surowców oraz efektywnego wykorzystywania zasobów węglowych naszego kraju. W tym celu ważna jest także promocja odnawialnych źródeł energii, rozwój energetyki jądrowej i sieci energetycznych.

Według trzeciego scenariusza PEP 2040, w ciągu najbliższych dwóch dekad zaobserwujemy znaczny rozwój nowych mocy: do 2040 r. poziom mocy zainstalowanych wzrośnie o 100 GW. Równocześnie, technologiczna dywersyfikacja miksu energetycznego będzie postępować, a źródła zeroemisyjne (OZE i atom) staną się głównym źródłem zaopatrzenia w energię elektryczną, pokrywając aż 73 proc. zapotrzebowania.

Wzrost roli morskich elektrowni wiatrowych w systemie energetycznym Polski będzie istotny. Według prognoz, moc zainstalowana tego rodzaju źródeł w 2030 r. wyniesie 5,9 GW, a w 2040 r. – 18 GW. Pozytywne prognozy dotyczą także energetyki wiatrowo-lądowej – w 2030 r. będzie to 14 GW, a pięć lat później – 20 GW. Fotowoltaika zapewni 27 GW mocy w 2030 r. i 45 GW w 2040 r. Łącznie z biomasą, biogazem, energią wody, moc OZE w naszym kraju w 2030 r. wyniesie 50 GW, a w 2040 r. – 88 GW. Oznacza to, że w 2030 r. OZE wyprodukuje ok. 47 proc. energii elektrycznej, a w 2040 r., już 51 proc. Natomiast, w 2040 r. energia jądrowa będzie odpowiadać za ok. 23% naszego zapotrzebowania.

Minister Anna Moskwa poinformowała, że w 2040 r. zakłada się, że moc zainstalowana w energetyce jądrowej (wielkoskalowej i SMR) wyniesie 7,8 GW, co stanowić będzie ok. 6% całkowitej mocy w Krajowym Systemie Elektroenergetycznym. Generacja jądrowa ma pokryć ok. 23% popytu na energię elektryczną.

Musimy konsekwentnie realizować „Program polskiej energetyki jądrowej”, w ramach którego zamierzamy uruchomić pierwszy wielkoskalowy blok jądrowy do 2033 roku oraz budować kolejne jednostki w okresie do 2040 roku. Chcemy także wykorzystać potencjał związany z rozwojem małych reaktorów jądrowych.

Aby zrealizować założenia zawarte w scenariuszu PEP 2040, konieczne jest wzmocnienie istniejących sieci dystrybucyjnych, a także inwestycje w nowoczesne technologie, takie jak magazyny energii i inteligentne systemy zarządzania. W celu zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii oraz elastyczności systemu energetycznego, w okresie przejściowym będą wykorzystywane źródła węglowe i gazowe.

Aby skutecznie przeprowadzić transformację energetyczną kraju, konieczne jest stworzenie spójnej polityki energetycznej, która będzie współgrać z rozwojem nowych technologii oraz będzie odpowiadać potrzebom konsumentów i wymagać strategicznych inwestycji, w tym od koncernów energetycznych.

Aktualizacja PEP 2040 wymaga wdrożenia trzech filarów. Pierwszy filar opiera się na integracji źródeł odnawialnych z sieciami przesyłowymi i dystrybucyjnymi, a także zapewnienia właściwych parametrów jakościowych energii elektrycznej. Kolejny element polega na utrzymaniu źródeł konwencjonalnych, aby zapewnić rezerwę generacji zależnej od warunków pogodowych, a w przyszłości rozwinąć magazyny energii i zwiększyć elastyczność systemu. Trzeci filar to wystarczalność środków operacyjnych, które pozwolą zarządzać systemem w przypadku szybkiego wzrostu dynamiki jego pracy. Za ten cel odpowiednie będą mechanizmy rynkowe, w tym przede wszystkim cena energii – podkreślił Tomasz Sikorski, prezes PSE.

Polska musi przygotować się na przyszłość, dlatego Polityka Energetyczna Polski do 2040 r. jest ważnym krokiem w kierunku zapewnienia bezpieczeństwa naszego kraju. Nie tylko nasza siła militarnego jest ważna, ale także nowoczesna energetyka, która będzie w polskich rękach. Dzięki temu Polacy będą mieli zapewniony dostęp do energii w przystępnych cenach, co jest korzystne zarówno dla gospodarki, jak i dla obywateli – stwierdził Wojciech Dąbrowski, prezes PGE Polskiej Grupy Energetycznej.

Polski rząd i Ministerstwo Klimatu i Środowiska wykazują się wielkim zaangażowaniem w aktualizację kluczowych analiz prognostycznych dla polskiej energetyki. ENEA, jako jeden z liderów na polskim rynku energetycznym, podąża za obraną przez władze drogą modernizacji polskiej energetyki. Grupa ENEA ma zgody korporacyjne dotyczące akwizycji projektów o mocy 480 MW oraz na budowę własnych projektów odnawialnych o mocy ok. 700 MW. Zamiast wysłużonych bloków węglowych w elektrowni Kozienice, planuje wybudować nowe moce gazowe, by zapewnić bezpieczeństwo dla krajowego systemu elektroenergetycznego i stabilizować rozwijające się OZE. Jednocześnie przedsiębiorstwo widzi duży potencjał w wykorzystaniu tych źródeł do produkcji zielonego wodoru – paliwa przyszłości. Znaczenie ma również pierwsze tak szerokie ujęcie SMR, czyli modułowych reaktorów jądrowych, jako źródeł zeroemisyjnych w aktualizacji PEP 2040. ENEA planuje włączyć się w proces wdrożenia tej technologii, skupiając się na małych oraz mikro reaktorach do kilkudziesięciu MW mocy.

Jako pierwszy multienergetyczny koncern z Europy Środkowej zadeklarowaliśmy ambitny cel osiągnięcia neutralności emisyjnej w 2050 roku. Obecnie wdrażamy aktualizację strategii połączonego ORLENu, która koncentruje się na Polityce energetycznej Polski do 2040 roku. Nasze inwestycje do tego czasu mają osiągnąć wartość 320 miliardów złotych – 120 miliardów złotych przeznaczymy na rozwój zrównoważonych gałęzi naszego biznesu. Wśród nich będą m.in. energetyka wiatrowa na morzu i lądzie, fotowoltaika, biogaz i biometan, biopaliwa, elektromobilność oraz zielony wodór. Grupa ORLEN dąży także do zmodernizowania petrochemii oraz zapewnienia bezpieczeństwa energetyki jądrowej – stwierdził Krzysztof Nowicki, członek zarządu ds. produkcji i optymalizacji PKN ORLEN.

Zgodnie z Polityką energetyczną Polski do 2040 r., TAURON wprowadza nową strategię, znaną jako Zielony Zwrot. Poprzez skokowe zwiększenie mocy OZE, do 2025 r. TAURON planuje dysponować 1600 MW zainstalowanymi w elektrowniach wiatrowych, fotowoltaicznych i wodnych, a do 2030 r. udział OZE w miksie wytwórczym grupy ma wynosić aż 80%. W energetyce wiatrowej TAURON chce podwoić swój stan posiadania do 2025 r., a do 2030 r. będzie dysponować 1100 MW w technologii wiatrowej. Ponadto, grupa będzie rozwijać projekty farm fotowoltaicznych, a do 2025 r. moc fotowoltaiczna ma wynosić 700 MW, a do 2030 roku – 1400 MW – powiedział Artur Warzocha, wiceprezes grupy TAURON.

PAP SA zapewnia, że publikowane komunikaty są wyrażane w oryginalnej formie, bez wprowadzania jakichkolwiek zmian. Zgodnie z art. 42 ust. 2 ustawy prawo prasowe, odpowiedzialność za treść komunikatu należy do nadawcy.

Informacja pochodzi z serwisu: pap-mediaroom.pl