„Sprawdziliśmy, które z 66 miast na prawach powiatu zapewniają najlepsze warunki do życia. Obszar programów zdrowotnych był jednym z ośmiu, które braliśmy pod uwagę. Łącznie przeanalizowaliśmy ponad 60 wskaźników na 8 różnych obszarach: zdrowie, ludność – pokolenia, tu widać ryzyka zgonu z rożnych przyczyn, usługi komunalne i społeczne, edukacja, mieszkalnictwo, środowisko, infrastruktura i przestrzeń – tłumaczy Agnieszka Chłoń Dominczak, prof. SGH, prorektorka ds. nauki Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. – Tworząc Indeks Zdrowych Miast, zadaliśmy sobie pytania: co oznacza termin zdrowe miasto, jakie są główne obszary, w których miasta mogą i podejmują działania, aby poprawić jakość życia, a zarazem zdrowia mieszkańców. Te analizy pozwoliły nam ocenić, które miasta w Polsce oferują mieszkańcom najszerszy dostęp do programów zdrowotnych” – dodaje ekspertka.

Warto przy tym pamiętać, że – nie tylko w Polsce – na to, jak zdrowe jest społeczeństwo, wpływa bardzo wiele czynników. Istotnym determinantem zdrowia jest na przykład poziom wykształcenia – im wyższe – tym lepsze zdrowie.

Brak jednoznacznego lidera

Okazało się, że niektóre miasta są liderami w jednym z obszarów, inne w zupełnie innych. Indeks pokazał bardzo patchworkowy obraz. 

„Nie ma lidera, który wybija się we wszystkich obszarach. Wprawdzie Warszawa nie była liderem w żadnej kategorii, ale w sumie wypadła najlepiej. To pokazuje, jak ważne jest, żeby w równomierny sposób prowadzić działania wpływające na zdrowie mieszkańców miast. Skupiliśmy się na tym, co miasta robią w różnych obszarach, które mogą wpływać na zdrowsze życie mieszkańców. Trudno nam było porównywać choćby sieć szpitali, czy liczbę lekarzy przypadającą na mieszkańca, bo to zależy od tego, jaką funkcję miasto pełni w obszarze zdrowia. W Warszawie, Łodzi mamy bardzo mocno wyspecjalizowane centra zdrowia, które oferują usługi nie tylko dla mieszkańców tych miast, ale dla całej Polski. Po różnych analizach zespół doszedł do wniosku, że skupimy się na programach zdrowotnych” – tłumaczy prof. Chłoń Domińczak.

Liderzy poszczególnych kategorii:

• W kategorii Zdrowie liderem zostało Opole.
• W kategoriach: Ludność i Pokolenia oraz Usługi Społeczne i Komunalne zwyciężył Rzeszów. 
• W kategorii Edukacja liderem okazał się Białystok.
• W kategorii Mieszkalnictwo najlepsze są Gliwice.
• Miano lidera w kategorii Środowisko trafiło do Sopotu.
• W kategorii Infrastruktura zwyciężył Nowy Sącz.
• W kategorii Przestrzeń najlepszy wskaźnik osiągnęło Świnoujście. 

Co brano pod uwagę?

Analizie poddanych zostało ponad 2,5 tys. programów polityki zdrowotnej i działań w ramach Narodowego Programu Zdrowia, które pogrupowano na ponad 20 kategorii tematycznych. Żeby opracować ranking, wybrano dwa czynniki – liczbę programów i działań prozdrowotnych realizowanych przez poszczególnie miasta oraz ich średni koszt realizacji w przeliczeniu na mieszkańca. 

„Nie badaliśmy związków przyczynowo skutkowych, czyli jak faktycznie pieniądze, które miasta wydają na programy prozdrowotne przekładają się na zdrowie mieszkańców. Badaliśmy miasta na prawach powiatu, co wynikało z faktu, że korzystaliśmy z informacji dostępnych w Banku Danych Lokalnych GUS. Posiłkowaliśmy się Agencją Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Korzystaliśmy też z danych Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. Przy doborze obszarów i wskaźników bazowaliśmy na doświadczeniu eksperckim, a także dobrych praktykach międzynarodowych” – wyjaśnia Agnieszka Chłoń – Domińczak.

W 2021 r. to Opole okazało się liderem pod względem liczby programów zdrowotnych i kwoty przeznaczonej z budżetu na te programy przypadającej na jednego mieszkańca. 

„Opole akurat pod kątem programów zdrowotnych było najlepsze, ale nie znalazło się na podium miast, które łącznie stwarzają warunki najlepsze dla mieszkańców” – wylicza prof. Chłoń-Domińczak.

Wśród kategorii programów przeanalizowanych w ramach obszaru Zdrowie uwzględniono m.in. programy przeciwdziałające rozwojowi chorób układu krążenia, przeciwdziałanie wadom postawy, działania ograniczające choroby układu oddechowego, ale także działania wspomagające poprawę prokreacji.

Obecnie około 60 proc. populacji w Polsce mieszka w miastach, a proces urbanizacji postępuje.

Z indeksu wynika, że:

• Warszawa wprowadziła aż 359 programów polityki zdrowotnej, średnia badanych miast wyniosła 42. Jednak najwięcej na zdrowie w przeliczeniu na mieszkańca wydały władze Opola i Chorzowa. 
• Blisko ¼ powierzchni Chorzowa i Olsztyna to tereny zielone. 
• Sopot wspiera aktywność fizyczną. Na 100 tys. ludzi przypada prawie 189 obiektów sportowych. Średnia dla Polski wyniosła 19,7. 
• Leszno to miasto przyjazne rowerzystom. Na 100 km2 przypada tam 186,4 km dróg rowerowych, a średnia z wszystkich miast wyniosła74,1 km. 

Czym jest Indeks Zdrowych Miast?

Jest to narzędzie, które szeroko obrazuje, jak miasta podchodzą do kluczowych kwestii związanych ze zdrowiem swoich mieszkańców. Wskazuje, które samorządy inwestują w tworzenie zrównoważonej przestrzeni miejskiej, edukację, środowisko i inne ważne dla rozwoju jednostek aspekty. W tym celu, w ramach indeksu dokładnej analizie poddane zostały m.in.: realizowane programy zdrowia publicznego, umieralność na wybrane choroby cywilizacyjne, powierzchnia terenów zielonych czy też jakość powietrza. 

Zgodnie z ogólnym zestawieniem Indeksu Zdrowych Miast 2022, Warszawa jest najzdrowszym miastem w Polsce. Obok niej na podium znalazły się Opole i Chorzów. 

Naukowcy zaangażowani w projekt chcieliby rozwijać indeks przez kolejne lata. Z pierwszą edycją badania starają się dotrzeć do włodarzy miast. Odbył się już pierwszy webinar, z udziałem przedstawicieli miast. Planują także przeprowadzenie ankiety wśród mieszkańców miast, żeby w bezpośrednich pytaniach dowiedzieć się więcej, co miasta robią dla mieszkańców. Bo poza programami prozdrowotnymi zarejestrowanymi w Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, niektóre miasta prowadzą szereg innych działań. 

„Mamy nadzieję, że Indeks posłuży w rekomendowaniu działań, dobrych praktyk, aby były rozpowszechniane w miastach. Otrzymaliśmy szereg uwag od miast, które pozwolą nam na udoskonalenie indeksu” – mówi Agnieszka Chłoń – Domińczak. 

Twórcami indeksu są: Grupa LUX MED, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie oraz Fundacja Gospodarki i Administracji Publicznej.

Źródło:
Informacje prasowe dotyczące Indeksu Zdrowych Miast.
Pełne zestawienia w Raporcie Indeks Zdrowych Miast
 

Dystrybucja: pap-mediaroom.pl

„Ten raport przygotowaliśmy przede wszystkim po to, by pokazać, jak ogromny wysiłek poniosły polskie przedsiębiorstwa i polskie społeczeństwo, aby dojść do tego punktu, w którym jesteśmy” – mówił prezes Dąbrowski podczas konferencji, na której zaprezentowano podsumowanie raportu.

Dokument wskazuje, że Polska spełniła cele unijne na 2020 rok, ograniczając całkowitą emisję gazów cieplarnianych o ponad 20 proc. w porównaniu z rokiem 1990. Udział odnawialnych źródeł energii (OZE) w końcowym zużyciu energii wzrósł w Polsce do poziomu ok. 16,1 proc. To więcej, niż zakładał cel dla Polski na rok 2020 (15 proc.).

„Udało nam się zrealizować cel w dziedzinie energetyki odnawialnej, co jest przede wszystkim zasługą polskich przedsiębiorstw energetycznych, elektroenergetycznych i ciepłowniczych, a także prosumentów. Ogromny rozwój fotowoltaiki przydomowej powoduje, że ten poziom produkcji rośnie bez zakłóceń. Ten wzrost jest też stymulowany przez programy rządowe” – zauważył Wojciech Dąbrowski. 

Do 2030 roku Polska zamierza wydać ok. 135 mld euro, jeśli chodzi o nakłady na transformację energetyczną z uwzględnieniem działań osłonowych sektora wydobywczego powiązanego z sektorem elektroenergetycznym i ciepłownictwem. Członkowie Wspierający PKEE, a więc największe polskie grupy energetyczne, realizują ambitne programy inwestycyjne w odnawialne źródła energii i sieci dystrybucyjne. 

„Zgodnie z wcześniejszymi deklaracjami oczekujemy wsparcia ze strony Komisji Europejskiej w realizacji naszych ambitnych celów. UE wymaga, by Polska realizowała wyśrubowane niekiedy założenia emisyjne, ale za tymi inwestycjami stoją ogromne pieniądze. Liczymy, że 25 proc. kwoty 135 mld euro, przeznaczonej na transformacje energetyczną, będzie pochodziło ze środków unijnych –wskazał Wojciech Dąbrowski. – Jeśli te środki się nie pojawią, będziemy zmuszeni ograniczyć transformację, czego sobie nie życzymy, bo chcemy się transformować. Ale potrzebujemy do tego odpowiednich środków finansowych” – zaznaczył. 

Polska zobowiązała się do osiągnięcia w 2050 r. neutralności klimatycznej. Według prezesa RZ PKEE ten cel jest niezagrożony.

„Należałoby się jednak zastanowić, czy poszczególne kamienie milowe, które założyliśmy sobie do osiągnięcia, nie powinny być dzisiaj trochę zrewidowane. Sytuacja jest nadzwyczajna, mamy kryzys energetyczny i wysoką inflację, wywołane wojną na Ukrainie, zerwane zostały dotychczasowe łańcuchy dostaw – mówił prezes PKEE. – Pojawia się pytanie, czy w tych realiach gospodarczych, możliwa jest w założonym tempie realizacja poszczególnych checkpointów na drodze do głównego celu. Dziś najważniejsze jest bezpieczeństwo energetyczne i walka z przeciwnościami gospodarczymi” – dodał. 

Jak wskazuje raport, dominacja węgla w miksie energetycznym Polski powoduje istotnie wyższe koszty transformacji oraz wydłużenie okresów osiągania kolejnych celów niż w przypadku innych krajów UE.

„Ceny za emisję CO2 mają nadal wysoki udział w kosztach produkcji energii, dlatego konsekwentnie musimy realizować politykę dekarbonizacji. Jeśli będziemy produkowali energię ze źródeł niskoemisyjnych lub zeroemisyjnych, to nie będziemy płacili za emisję CO2” – wyjaśnił prezes Dąbrowski i uzupełnił, że takim istotnym źródłem może być energetyka jądrowa, uzupełniana OZE, np. przez wiatrowe na morzu oraz na lądzie. Do rozwoju tych ostatnich konieczne są jednak zmiany legislacyjne. 

Kolejnym obszarem wymagającym ogromnych inwestycji, są sieci dystrybucyjne i przesyłowe. Czołowe spółki energetyczne – PGE, TAURON, ENEA i ENERGA – planują połowę swoich nakładów inwestycyjnych przeznaczyć na projekty w tym obszarze.

„Do 2030 roku inwestycje w sektorze dystrybucyjnym mogą sięgnąć 170 mld zł. Sieci i systemy muszą być elastyczne, muszą być zwiększone ich moce przesyłowe. Przybywa prosumentów, którzy potrzebują sieci dwukierunkowych, bo są jednocześnie producentami i odbiorcami energii. Trzeba też budować sieci do przesyłania energii z nowych źródeł, szczególnie z morskich farm wiatrowych – wyjaśniał prezes Dąbrowski. – Bez dalszego rozwoju sieci nie będzie możliwe zwiększenie udziału OZE w produkcji energii elektrycznej czy wprowadzenie do systemu energetyki jądrowej oraz offshore” – dodał.

Zgodnie z rekomendacjami raportu niezbędne jest też tworzenie magazynów energii. Członkowie PKEE prowadzą prace nad projektami zarówno w zakresie wielko-, jak i małoskalowych tego typu obiektów. 

„Bezwzględnie musimy rozwijać magazynowanie energii, to jeden z warunków koniecznych dla bezpieczeństwa i rozwoju OZE. W tej dziedzinie powinno nastąpić przyspieszenie, niestety w UE nie obserwujemy zbytniego poparcia. Cały czas wspierany jest gaz, a powinno być naturalne, że wspieramy magazynowanie energii z OZE. Widzimy w tym wpływ rosyjskiego lobbingu na instytucje unijne” – stwierdził prezes RZ PKEE. 

Magazyny są tym bardziej potrzebne, że polskie spółki energetyczne intensywnie inwestują w OZE. PGE planuje do 2030 roku zmagazynować co najmniej 800 MWE, Tauron zakłada zwiększenie mocy OZE o ponad 500 proc. w stosunku do 2030 roku, Enea zamierza przebudować sieć pasywną na aktywną (dwukierunkową) oraz przekształcić infrastrukturę sieciową w tzw. inteligentną sieć (Smart Grid), a Energa chce osiągnąć do 2030 roku 1,1 Gwe mocy w lądowych OZE oraz udział w projektach MFW o mocy ok. 1,3 Gwe.

Przekształceń w kierunku alternatywnego niż węgiel źródła energii wymaga również polskie ciepłownictwo.

„Polska ma unikatowy system ciepłowniczy, jesteśmy jedynym krajem w Europie, który ma tak rozwinięte ciepłownictwo systemowe. Przedsiębiorstwa ciepłownicze zakładały transformację w kierunku źródeł gazowych, dzisiaj sytuacja z gazem jest dość niepewna, ale gaz jest cały czas w obszarze naszych zainteresowań. To numer jeden przy dekarbonizacji ciepłownictwa” – tłumaczył Wojciech Dąbrowski.

Jak zaznaczył, Polska zrobiła wiele, by zapewnić dostępność tego paliwa z innych źródeł niż Rosja, to inwestycje np. w terminal w Świnoujściu czy w Baltic Pipe. 

Jego zdaniem wielkoskalowe pompy ciepła czy wodór – to kwestia przyszłości, gdyż obecnie generują one zbyt wielkie koszty.

„Nie możemy kosztów transformacji przerzucać na społeczeństwo” – podkreślił prezes PGE. 

Wnioski płynące z raportu będą przekazywane gremiom decyzyjnym w Unii Europejskiej oraz parlamentarzystom polskimi i europejskim.

„Będziemy przekazywali te informacje decydentom europejskim, po to, aby pokazać jak wiele zrobiliśmy i jak wiele chcemy zrobić” – podsumował Wojciech Dąbrowski. 

Główne wniosku płynące z raportu to:

• Sektor energetyczny w Polsce wspiera realizację europejskiej polityki klimatycznej w istotny sposób przyczyniając się do spełnienia celów UE poprzez realizację inwestycji w OZE i w inne technologie zmniejszające emisje GHG, poprawę efektywności energetycznej oraz redukując emisję zanieczyszczeń. 
• Redukcja emisji GHG w sektorze wytwarzania energii elektrycznej i ciepła od 1988 do 2020 roku wyniosła 47%, a w ciągu ostatnich 10 lat – 20%.
• Członkowie PKEE zrealizowali oraz planują wdrożyć wiele projektów wspierających transformację sektora w obszarach wytwarzania energii elektrycznej i ciepła oraz sieci elektroenergetycznych. W raporcie przedstawiono kluczowe projekty spółek, które znacząco wpływają na transformację sektora.
• Nakłady na transformację sektora energetycznego do 2030 roku mogą wynieść nawet 135 mld EUR z uwzględnieniem działań osłonowych sektora wydobywczego powiązanego z sektorem elektroenergetycznym i ciepłownictwem.
• W perspektywie 2030 roku, środki finansowe polskich grup energetycznych i innych inwestorów oraz dostępne w ramach unijnych instrumentów fundusze, mogą być niewystarczające do pokrycia całkowitych nakładów inwestycyjnych na transformację energetyczną zarówno w segmencie wytwarzania, jak również dystrybucji. Konieczne jest poszukiwanie dalszych źródeł wspierających finansowanie inwestycji.
• Luka inwestycyjna pomiędzy zdolnościami inwestycyjnymi sektora, a jego potrzebami w zakresie transformacji i realizacji polityki klimatycznej powinna zostać pokryta z wykorzystaniem środków finansowych dostępnych w ramach funduszy unijnych i krajowych.
• Dalszy, efektywny przebieg transformacji wymaga wykorzystania wszystkich, dostępnych środków dla jak najszybszego ustabilizowania cen energii elektrycznej. W warunkach recesji gospodarczej i rosnącego ubóstwa energetycznego istnieje zagrożenie, że transformacja energetyczna może przebiegać wolnej lub nawet całkowicie się zatrzymać.

Link do raportu w wersjach polskiej i angielskiej: https://pkee.pl/publications/raport-ey-i-pkee-polska-sciezka-transformacji-energetycznej

 Źródło informacji: PAP MediaRoom

Pochodzenie wiadomości: pap-mediaroom.pl

Indeks Zdrowych Miast pokazuje, jak polskie miasta dbają o podstawowe dziedziny związane ze zdrowiem swoich mieszkańców. Autorzy indeksu przeanalizowali takie kwestie jak m.in. realizacja programów zdrowia publicznego, umieralność na wybrane choroby cywilizacyjne, powierzchnia terenów zielonych czy też jakość powietrza.

W ogólnym zestawieniu wyłoniła się trójka liderów: Warszawa, Opole i Chorzów, a w pierwszej dziesiątce zdrowych miast znalazły się też: Gdańsk, Rzeszów, Koszalin, Białystok, Gdynia, Sopot i Poznań.

Warto wiedzieć, że Warszawa, zwyciężczyni zestawienia, wprowadziła aż 359 programów polityki zdrowotnej, podczas gdy średnia badanych miast wyniosła 42. Najwięcej na zdrowie w przeliczeniu na mieszkańca wydały władze Opola i Chorzowa. Z kolei Sopot najmocniej wspiera aktywność fizyczną: na 100 tys. ludzi przypada tam prawie 189 obiektów sportowych, podczas gdy średnia dla Polski wynosi 19,7.

„Grupa LUX MED chce wspierać samorządy i pomagać im w rozwoju i planowaniu zdrowych, zrównoważonych przestrzeni. Analiza i wnioski z Indeksu Zdrowych Miast pełnią rolę realnego drogowskazu zmian, pokazującego, co możemy zrobić i o które obszary się zatroszczyć, żeby sprzyjać zdrowemu stylowi życia” – mówi Anna Rulkiewicz, prezes Grupy LUX MED.

Oprócz ogólnego zestawienia autorzy Indeksu zbadali miasta również pod kątem ośmiu kategorii ważnych z punktu widzenia warunków do życia: zdrowie, ludność, usługi komunalne i społeczne, edukacja, mieszkalnictwo, środowisko, infrastruktura, przestrzeń.

W kategorii Zdrowie, rozumianej jako zakres działań zwiększających dostęp do świadczeń zdrowotnych oraz działań z obszaru zdrowia publicznego, na które miasta mają wpływ, pierwsze miejsce zajęło Opole.

W kategorii Ludność i Pokolenia, obrazującej sytuację demograficzną, w tym m.in. stan zdrowia ludności, zwycięzcą okazał się Rzeszów, który był również liderem pod względem jakości usług społecznych i komunalnych.

Najlepiej o edukację zadbał Białystok, a o mieszkalnictwo – Gliwice. Szczególną troską o środowisko naturalne, które ma niebagatelny wpływ na zdrowie mieszkańców, wykazał się Sopot. Miano lidera w kategorii Infrastruktura trafiło do Nowego Sącza. W dziedzinie zagospodarowania przestrzennego pozytywnie wpływającego na zachowania prozdrowotne wyróżniono Świnoujście.

Dr hab. Piotr Wachowiak, prof. SGH, rektor Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie podkreśla, jak ważne jest, aby miasta w obliczu wielu wyzwań nie zapominały o zdrowiu mieszkańców.

„Kryzys klimatyczny, zanieczyszczenie środowiska to problemy całego świata, włodarzy miast i mieszkańców. To człowiek eksploatuje planetę często w sposób nieodpowiedzialny, przyczyniając się do destrukcji przyrody i klimatu. To ostatni moment, żeby zacząć działać” – wskazuje.

„Dla ekonomii wartości, a tym zajmujemy się w ramach ruchu Open Eyes Economy, dwa odniesienia są najbardziej istotne: pierwsze to produktywność wykorzystania własnego potencjału, własnych zasobów, w tym pracy, a drugie to jakość życia. Zdrowie musi być postrzegane jako kluczowa składowa obydwu tych odniesień” – zwraca uwagę prof. dr hab. Jerzy Hausner, przewodniczący Rady Programowej Open Eyes Economy Summit, Fundacja GAP.

Raport dot. Indeksu Zdrowych Miast zostanie rozbudowany o wyniki badań ankietowych, które skierowane są do władz lokalnych i mieszkańców miast na prawach powiatu. Uzyskane odpowiedzi pozwolą uszczegółowić oceny poziomu zdrowotności miast.

Pełne zestawienia w Raporcie Indeks Zdrowych Miast, który dostępny jest na stronie: https://www.luxmed.pl/assets/media/Indeks_Zdrowych_Miast.pdf

Źródło informacji: Serwis Zdrowie

Wiadomości dystrybuowane przez: pap-mediaroom.pl